DİYABET NEDİR?
Vücudumuzun ihtiyacı olan enerjiyi besinlerden alabilmemiz için pankreastan salınan insülin hormonuna ihtiyacımız vardır. Salınan insülin hormonu, kandaki şekerin hücre içine girmesine ve bunun sonucunda enerjiye çevrilip günlük hayatımızı sürdürmemizi sağlar.
Şeker hastalığı (diyabet), pankreastaki insülin üretiminin yetersizliği veya etkisinin azalması ya da iki işlevinin de bozulması sonucu ortaya çıkan ve kan şekeri yüksekliği ile kendini gösteren ömür boyu süren bir hastalıktır. Şeker hastalığı (diyabet), tip 1 diyabet ve tip 2 diyabet olmak üzere iki grupta incelenir.
Tip 1 Diyabet: Gençlik çağı diyabeti olarak adlandırılır. Genellikle 35 yaşından önce tanı koyulur. Tip 1 diyabetlerin hastalığın başlangıcından itibaren insülin kullanmaları gereklidir. Bu diyabet tipinde pankreas cok az insülin üretir ya da hiç insülin üretmez. Kanda insülin reseptörlerini uyarmaya yetecek kadar insülin olmayınca, hücre yüzeyindeki reseptör (kapılar) kapalı durumda kalır. Hücrenin içine girmeyen şeker kanda birikir bunun sonucunda kan şekeri düzeyi yükselir.
Eğer ailenizde tip 1 diyabeti olan bir akrabanız varsa, sizde de tip 1 diyabet ortaya çıkma olasılığı normalden fazladır. Sadece genetik yatkınlık değil,çevresel faktörlerinde bu hastalığın ortaya çıkmasında etken olduğu kesin olmayan bilgi olarak verilmektedir.
Belirtileri:
- Ağız kuruluğu
- Çok su içme
- Sık idrara çıkma
- Çok fazla yemek yeme
- Ani kilo kaybı
Bu belirtiler genellikle aniden başlar.
Tip 1 DİYABETTE PANKREAS ÇOK AZ İNSÜLİN ÜRETİR YA DA HİÇ İNSÜLİN ÜRETMEZ.
Tip 2 Diyabet: Genellikle 35-40 yaş sonrasında görülür. İlk başlarda insülin üretimi tamamen bozulmamıştır. Bu tip diyabette pankreas insülin üretir ancak miktarı yeterli değildir ya da yeterli derecede kullanılmaz. Çoğunlukla başlangıçta diyet, egzersiz ve ağızdan kullanılan ilaçlarla tedavi edilebilir. Ancak bir süre sonra pankreastaki insülin üreten hücrelerin fonksiyonlarının bozulmasından dolayı insülin tedavisine gerek duyulur.
Belirtileri:
- Çok su içme
- Çok tuvalete gitme
- Çok yemek yeme
- Bulanık görme
- Yorgunluk, bitkinlik
- Ciltteki yaraların geç iyileşmesi
Bu belirtiler uzun dönemde ortaya çıkar.
Tip 2 DİYABETTE PANKREAS İNSÜLİN ÜRETİR ANCAK MİKTARI YETERLİ DEĞİLDİR YA DA YETERLİ DERECEDE KULLANILMAZ
Diyabet Teşhisi Nasıl Konulur?
Değişik zamanlarda yapılan en az 2 kan şekeri ölçümünde, sonuç 126mg/dl veya üstü bulunursa kan şekeri teşhisi konulur. Teşhisi son derece kolay bir hastalıktır.
Diyabet Daha Çok Kimlerde Görülür?
- Obezler (fazla kilosu olanlar)
- Ailesinde şeker hastalığı olanlar
- Gebelikte kan şekeri yüksek bulunanlar
- Hipertansiyon hastaları
- Yüksek kolesterol ve trigliserid (kan yağları) hastaları
- Yüksek kilolu çocuk doğuranlar
EĞER BU ÖZELLİKLER VARSA, ŞİKAYET OLMASA DAHİ, DOKTORA BAŞVURULARAK ŞEKER HASTALIĞI YÖNÜNDEN İNCELENMELİ ve TETKİK YAPILMALIDIR.
Gizli Şeker (glukoz intoleransı) Nedir?
AÇLIK KAN ŞEKERİ 100-126 arasında çıkanlar veya OGTT (şeker yükleme testi) de TOKLUK ŞEKERİ 140-199 arasında bulunanlarda GİZLİ ŞEKER (glukoz intoleransı) vardır. Bu hastalar doktor kontrolünde izlenmelidir. DİYET, EGZERSİZ ve gereğinde ilaç tedavisi almalıdırlar. Bu şekilde hastaların yaklaşık yarısında;
DİABET GELİŞİMİ ÖNLENMEKTE VEYA DİABETİN ZARARLARI EN AZA İNDİRİLEBİLMEKTEDİR. EĞER BU HASTALAR YETERLİ TEDAVİ ALMAZLARSA HEM DİYABET GELİŞMEKTE HEM DE DİYABETE AİT TÜM ZARARLAR BAŞLAMAKTADIR.
Diyabetin Zararları Nelerdir?
Bu hastalığın 2 tür zararı (komlikasyon) mevcuttur.
1. Ani (Akut) zararlar:
A) Hipoglisemi (ani şeker düşmesi)
B) Şeker koması
Bu iki zarar daha az görülür. Ancak, hızla müdahale edilmesini gerektirir.
2. Yavaş (kronik) zararlar:
Bunlar daha çok görülen ancak yıllar içerisinde geliştiği için, hastaların ihmal ettiği zararlardır. En çok KALP, BEYİN BÖBREK ve GÖZ olmak üzere tüm vücut etkilenir. Kalp damar hastalığı, felç geçirme, böbrek yetmezliği, körlüğe varan görme bozukları ihtimali normal insanlara göre çok yüksektir.
Diabette Tedavi Nasıl Olmalıdır?
Amaç, kan şekeri ayarını sağlamak ve şekerin oluşturduğu komplikasyonları önlemektir.
Tedavide;
1. Kan şekerini ayarlamak için: DİYET, EGZERSİZ ve İLAÇLAR kullanılır. Tip 1' de ilaç olarak yalnızca insülin kullanılırken, Tip 2' de diğer ilaçlar kullanılır.
ŞEKER TAKİBİNDE AÇLIK KAN ŞEKERİ VE HBA1C BAKILIR. SADECE KAN ŞEKERİNE BAKMAK YETERLİ DEĞİLDİR.
2.Diğer zararlardan (komplikasyon) korunmak için:
- Her hastanın KAN YAĞI (Kolesterol,TG) ölçülmelidir.
- YÜKSEK TANSİYON TEDAVİ EDİLMELİDİR.
- Sigara içiliyorsa MUTLAKA BIRAKILMALIDIR.
- Yılda 1 kez göz muayenesi yapılmalıdır.
- Yılda 1 kez böbrek değerlendirmesi için 24 saatlik idrara bırakılmalıdır.
UNUTMAYINIZ!!!
DİYABET SIK GÖRÜLEN BİR HASTALIKTIR. HASTALARIN ÇOĞUNDA YETERSİZ TEDAVİ VARDIR. BİRÇOK KİŞİ, HASTA OLDUĞUNU BİLMEDEN YAŞAMAKTADIR. OYSA Kİ TEŞHİSİ ve TEDAVİSİ KOLAY HASTALIKTIR. TEDAVİ EDİLMEDİĞİNDE CİDDİ SAĞLIK SORUNLARI YARATAN BU HASTALIĞIN ÖNLENMESİ ve TEDAVİSİ TOPLUM SAĞLIĞI AÇISINDAN ÖNEMLİDİR. |
